درباره گروه مرتع و آبخیزداری

۱. تاریخچه تأسیس

گروه آموزشی مرتع و آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه کردستان از مهر ماه سال ۱۳۷۴ با پذیرش دانشجو در مقطع کاردانی تحت عنوان «تکنولوژی مرتع و آبخیزداری» کار خود را به عنوان یک گروه آموزشی مستقل زیر نظر دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی وقت آغاز کرد و در مهر ماه سال ۱۳۷۶ موفق به اخذ مجوز لازم برای پذیرش دانشجوی کارشناسی در رشته مهندسی منابع طبیعی-مرتع و آبخیزداری شد. این گروه آموزشی در سال ۱۳۹۱ با پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد رشته مهندسی مرتعداری و در سال ۱۳۹۵ با پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری به توسعه رشته مقاطع دایر خود مبادرت نموده است. عنوان رشته مرتع و آبخیزداری در مقطع کارشناسی پیوسته در سال ۱۳۹۶ به رشته مهندسی طبیعت تغییر یافت.

۲. پیام مدیر گروه

«منابع طبیعی شامل عناصر آب، هوا، خاک، گیاهان و جانوران است که پایه و اساس زندگی و فعالیت‌های اقتصادی و معیشتی انسان هستند. مدیریت پایدار آنها برای تأمین نیازهای اولیه، حمایت از معیشت، حفظ خدمات اکوسیستم و تضمین پایداری بلندمدت بسیار ضروری می‌باشد. مدیریت مؤثر حوزه‌های آبخیز برای حفاظت خاک در برابر فرسایش، مدیریت منابع آب، کنترل سیل و خشکسالی و کاهش آلودگی آب امری حیاتی است. مراتع اکوسیستم‌های طبیعی هستند که توسط گونه‌های گیاهی خودرو پوشیده شده‌اند. مدیریت پایدار آنها برای تولید دام، حفاظت از تنوع زیستی و ترسیب کربن بسیار مهم است. امروزه فعالیت‌های انسانی مانند چرای بیش از حد، جنگل‌زدایی و کشاورزی ناپایدار منجر به افزایش فرسایش خاک شده است. بنابراین، با اجرای شیوه‌های مدیریت یکپارچه منابع طبیعی و تقویت مشارکت ذی‌نفعان، می‌توانیم پایداری این منابع حیاتی را برای نسل‌های حال و آینده تضمین کنیم. گروه مرتع و آبخیزداری دانشگاه کردستان در مقطع کارشناسی دارای رشته مهندسی طبیعت بوده و در مقطع کارشناسی ارشد دارای دو رشته علوم و مهندسی مرتع (با دو گرایش اصلاح و احیاء مرتع و مدیریت مرتع) و علوم و مهندسی آبخیز (با دو گرایش حفاظت آب و خاک و سیلاب و رودخانه) می‌باشد. لذا دانش‌آموزانی که به طبیعت و حفاظت از منابع طبیعی علاقه‌مند هستند می‌توانند با تحصیل در رشته مهندسی طبیعت، اشتیاق و علاقه خود به طبیعت را به یک حرفه تبدیل کنند.»

۳. اهداف

در مقطع کارشناسی، رشته مهندسی طبیعت با ترکیبی از علوم گیاهی، زمین‌شناسی، اقلیم‌شناسی و مدیریت منابع پایه، افرادی را آموزش می‌دهد که بتوانند در طرح‌های مهمی مانند آبخیزداری، احیای مراتع و بیابان‌زدایی نقش‌آفرینی کنند. هدف اصلی این رشته، تربیت کارشناسانی است که بتوانند در زمینه مدیریت، حفاظت و توسعه پایدار منابع طبیعی فعالیت کنند.

در مقطع کارشناسی ارشد، رشته علوم و مهندسی آبخیز به شناخت جامع حوزه آبخیز و مدیریت یکپارچه منابع آب و خاک با استفاده از روش‌های مدیریتی، بیولوژیک و فنی-مهندسی می‌پردازد. دانش‌آموختگان قادر خواهند بود در مراکز تحقیقاتی و اجرایی در زمینه تهیه طرح‌های آبخیزداری، طراحی و اجرای سازه‌های مکانیکی و بیومکانیک، کنترل حرکات توده‌ای زمین، مدیریت سیلاب‌ها و خشکسالی‌ها و آبخیزداری شهری فعالیت کنند.

در مقطع کارشناسی ارشد، دانش‌آموختگان رشته علوم و مهندسی مرتع، بینش و آگاهی لازم در زمینه‌های شناخت سیمای سرزمین، اکوسیستم‌های مرتعی، حفاظت، بهره‌برداری و اصلاح مراتع، مبارزه با فرسایش، خشکسالی و کنترل گرد و غبار و توانمندی بهره‌برداری اقتصادی از اکوسیستم‌های مرتعی را به دست می‌آورند. فارغ‌التحصیلان قادر خواهند بود در زمینه طرح‌های مرتع‌داری، طراحی و اجرای برنامه‌های اصلاحی بیولوژیک و بیومکانیک، تعیین پتانسیل مراتع برای استفاده‌های چندمنظوره و سایر برنامه‌های مدیریت مراتع فعالیت کنند.

۴. گرایش‌های تخصصی

• علوم و مهندسی آبخیز:

  • حفاظت آب و خاک

  • سیلاب و رودخانه

• علوم و مهندسی مرتع:

  • احیاء و اصلاح مرتع

  • مدیریت مرتع

۵. زمینه‌های فعالیت علمی و پژوهشی گروه

• حفاظت آب و خاک (کمیت و کیفیت)

• هیدرولوژی و مهندسی منابع آب

• مهندسی رودخانه

• مخاطرات طبیعی

• مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز

• شناسایی گیاهان مرتعی

• اکولوژی مرتع

• اصلاح و توسعه مراتع

• مدیریت مراتع

• اندازه‌گیری و ارزیابی مراتع