درباره گروه محیط زیست

۱. تاریخچه تأسیس و توسعه

متعاقب اخذ موافقت اصولی برای جذب دانشجو در مقطع کارشناسی رشته مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست در سال ۱۳۸۰، گروه آموزشی محیط زیست دانشگاه کردستان در سال ۱۳۸۵ با هدف تربیت نیروهای متخصص در حوزه محیط زیست تأسیس شد. این گروه فعالیت رسمی خود را از مهر ۱۳۸۶ با پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی (که از ۱۳۹۵ به علوم و مهندسی محیط زیست تغییر نام یافت) آغاز کرد. در سال ۱۳۸۷، با اخذ مجوز پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد، گام بلندی در توسعه تحصیلات تکمیلی برداشت.

در سال ۱۳۹۴، گرایش‌های کارشناسی ارشد به «مدیریت و حفاظت تنوع زیستی» و «آلودگی‌های محیط زیست» گسترش یافت و در سال ۱۳۹۵، گرایش «ارزیابی و آمایش سرزمین» نیز اضافه شد. در سال ۱۴۰۱، این گروه با راه‌اندازی مقطع دکتری علوم و مهندسی محیط زیست، به یکی از مراکز پیشرو در آموزش و پژوهش محیط زیست در غرب کشور تبدیل شد.

امروز، این گروه با ۷ عضو هیأت علمی تمام‌وقت (۳ دانشیار و ۴ استادیار) و آزمایشگاه‌های مجهز، به‌عنوان یکی از قطب‌های علمی محیط زیست در ایران شناخته می‌شود.

۲. پیام مدیر گروه

«ایران و دیار کردستان، با گنجینه‌های طبیعی بی‌نظیر خود، امروز در برابر چالش‌های پیچیده‌ای چون خشکسالی، کاهش تنوع زیستی، آلودگی آب و خاک و تخریب زیستگاه‌ها ایستاده‌اند. این چالش‌ها فراخوانی است برای همگان تا با خرد جمعی و تعهدی ملی، پاسداری از این میراث را سرلوحه اقدام خود قرار دهند. گروه محیط زیست دانشگاه کردستان، با تکیه بر بیش از یک دهه تجربه، خود را نه تنها مرکزی برای تربیت نیروی متخصص، بلکه خانه‌ای برای ایده‌پردازی و ارائه راهکارهای عملی می‌داند. ما بر این باوریم که نور دانش، زمانی به تاریکی چالش‌های محیط‌زیستی می‌تابد که در سه ضلعی آموزش میان‌رشته‌ای، پژوهش کاربردی و تعامل بی‌واسطه با جامعه و نهادهای اجرایی جای گیرد. امروز، با افتخار، شاهد رشد دانش‌آموختگانی هستیم که در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، پرچمدار حفظ محیط‌زیست شده‌اند. آزمایشگاه‌های مجهز ما، بستری برای کشف و نوآوری است و همکاری‌های فرامرزی ما، پنجره‌ای به روی دانش روز جهان گشوده است. ما از همه دغدغه‌مندان، دانشجویان مستعد و نهادهای همسو دعوت می‌کنیم به این جمع بپیوندند. بیایید با هم، نه تنها برای کاهش آسیب‌ها، که برای احیای طبیعت و طراحی آینده‌ای پایدار گام برداریم. آینده محیط‌زیست این سرزمین را با هم می‌سازیم.»

۳. چشم‌انداز و اهداف

چشم‌انداز:

  • تبدیل شدن به یکی از ۳ گروه برتر محیط زیست ایران تا سال ۱۴۱۰.

  • توسعه همکاری‌های بین‌المللی با مراکز علمی معتبر در حوزه محیط زیست.

  • ایفای نقش کلیدی در حل معضلات محیط زیستی غرب کشور و ایران.

اهداف کلیدی:

  • تربیت نیروی انسانی متعهد و کارآمد در سطوح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری.

  • انجام پژوهش‌های کاربردی در حوزه‌های حفاظت از تنوع زیستی، آلودگی‌های محیطی، و مدیریت پایدار سرزمین.

  • تعامل با سازمان‌ها و نهادهای مرتبط با محیط زیست (سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت نیرو، اداره کل منابع طبیعی، شهرداری‌ها و ...) برای اجرای پروژه‌های مشترک.

  • توسعه آزمایشگاه‌های تخصصی و افزایش انتشارات علمی در مجلات معتبر بین‌المللی.

۴. گرایش‌های تخصصی و فعالیت‌ها

  • مقطع کارشناسی:

    • علوم و مهندسی محیط زیست

  • مقطع کارشناسی ارشد:

    • علوم و مهندسی محیط زیست (گرایش‌های مدیریت و حفاظت تنوع زیستی، آلودگی‌های محیط زیست، ارزیابی و آمایش سرزمین)

  • مقطع دکتری:

    • علوم و مهندسی محیط زیست

فعالیت‌های شاخص:

  • پژوهش در زمینه حفاظت از گونه‌های در معرض خطر.

  • مطالعات آلودگی آب و خاک در استان کردستان.

  • مشارکت در طرح‌های آمایش سرزمین برای توسعه پایدار استان کردستان.

۵. جایگاه گروه در دانشکده و دانشگاه

این گروه زیرمجموعه دانشکده منابع طبیعی است و همکاری نزدیکی با گروه‌های مرتع و آبخیزداری، جنگل‌داری و شیلات دارد. از نظر تعداد مقالات علمی، پروژه‌های پژوهشی و جذب دانشجو، یکی از گروه‌های پویا و پیشرو در دانشکده و دانشگاه محسوب می‌شود. آزمایشگاه‌های این گروه از امکانات پیشرفته برای آنالیز آلاینده‌ها و مطالعات محیط زیست برخوردارند.

۶. زمینه‌های فعالیت علمی و پژوهشی

  • حفاظت از تنوع زیستی:

    • مطالعات بوم‌شناسی حیات وحش.

    • مطالعات دینامیک جمعیت حیات وحش.

    • ارزیابی و مدیریت زیستگاه‌ها.

    • زیست‌شناسی حفاظت.

  • آلودگی‌های محیط زیست:

    • پایش کیفیت منابع آب سطحی (سدها و رودخانه‌ها) و زیرزمینی استان کردستان.

    • مدیریت پسماند و آلاینده‌های صنعتی.

    • آلودگی خاک.

    • آلودگی هوا.

  • ارزیابی و آمایش سرزمین:

    • برنامه‌ریزی محیط زیستی برای توسعه شهری و روستایی.

    • ارزیابی توان اکولوژیک استان کردستان.

    • ارزیابی اثرات توسعه بر زیستگاه‌های طبیعی.

در مجموع، گروه محیط زیست دانشگاه کردستان با تاریخچه پربار، هیأت علمی متخصص و امکانات پیشرفته، یکی از مراکز علمی مؤثر در حل چالش‌های محیط زیستی ایران و منطقه کردستان است و با تکیه بر آموزش، پژوهش و تعامل با جامعه، در مسیر تبدیل شدن به یک قطب علمی ملی و بین‌المللی گام برمی‌دارد.