درباره گروه ژئومورفولوژی

۱. تاریخچه تأسیس و توسعه

گروه جغرافیای طبیعی در سال ۱۳۸۵ در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه کردستان با دو عضو هیأت علمی (استادیار) و پذیرش ۴۵ دانشجو در مقطع کارشناسی آغاز به کار کرد. در تاریخ ۱۱ آبان ۱۳۸۷، بر اساس مصوبه شورای عالی برنامه‌ریزی، این گروه به دو گروه مستقل «ژئومورفولوژی» و «آب و هواشناسی» تفکیک شد. از آن زمان، گروه ژئومورفولوژی به صورت مستقل در مقطع کارشناسی دانشجو پذیرفت و در سال ۱۳۹۰ با راه‌اندازی مقطع کارشناسی ارشد در رشته مخاطرات محیطی (گرایش طبیعی)، فعالیت‌های آموزشی خود را گسترش داد.

در سال ۱۳۹۵، رشته کارشناسی ژئومورفولوژی به «جغرافیا» تغییر نام یافت و در همان سال، گروه موفق به راه‌اندازی رشته کارشناسی ارشد «هیدروژئومورفولوژی در برنامه‌ریزی محیطی» شد. در سال ۱۳۹۷ نیز مقطع کارشناسی ارشد «ژئومورفولوژی با گرایش آمایش محیط» دایر گردید.

در حال حاضر، گروه ژئومورفولوژی با ۷ عضو هیأت علمی تمام‌وقت (با مراتب استاد، دانشیار و استادیار)، به ۱۱۲ دانشجوی کارشناسی (گرایش ژئومورفولوژی) و ۳۵ دانشجوی کارشناسی ارشد (در رشته‌های مخاطرات محیطی و ژئومورفولوژی و آمایش محیط) خدمات آموزشی و پژوهشی ارائه می‌دهد و آمادگی پذیرش دانشجویان بین‌المللی را نیز دارد.

۲. پیام مدیر گروه

مدیر گروه ژئومورفولوژی با تأکید بر اهمیت علوم جغرافیایی در توسعه پایدار، اعلام می‌دارد: «در جهان کنونی که پدیده‌ها به صورت زنجیره‌وار به هم مرتبط هستند، دستیابی به توسعه پایدار در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی ضروری است. توجه تک‌بعدی به توسعه، چالش‌ها و مخاطراتی چون تغییرات اقلیمی، فرسایش خاک، خشکسالی، سیل و ناامنی‌های سیاسی را به وجود می‌آورد. مجموعه علوم جغرافیایی با بهره‌مندی از تخصص‌های مختلف و دیدگاه کل‌نگر، ابزاری کاربردی برای دستیابی به توسعه پایدار در تمامی ابعاد آن است.»

۳. چشم‌انداز و اهداف

گروه ژئومورفولوژی در تلاش است تا با ارتقاء سطح علمی و پژوهشی، تربیت نیروی متخصص و گسترش دانش بومی و جهانی، به عنوان مرجعی معتبر در حوزه علوم جغرافیایی در سطح کشور و منطقه شناخته شود.

اهداف عمده:

  • تربیت نیروی متخصص و کارآمد در حوزه‌های مختلف علوم جغرافیایی با تأکید بر ژئومورفولوژی و مخاطرات محیطی.

  • توسعه پژوهش‌های علمی و کاربردی در زمینه علوم جغرافیایی.

  • تلفیق مدیریت مخاطرات محیطی با بستر اجتماعی-اقتصادی و مفاهیم توسعه پایدار.

  • برقراری ارتباط سازنده با سازمان‌های متولی مدیریت مخاطرات.

  • ارتقاء و توسعه دانش و فناوری‌های نوین در عرصه‌های جغرافیایی.

  • ترویج مفاهیم توسعه پایدار و مخاطرات محیطی در جامعه.

  • همکاری‌های ملی و بین‌المللی در زمینه آموزش و پژوهش‌های مرتبط.

  • ایجاد و توسعه نظام مدیریت مخاطرات محیطی با مشارکت همه ذی‌نفعان.

۴. گرایش‌های تخصصی و فعالیت‌ها

این گروه علاوه بر مقطع کارشناسی جغرافیا، هر ساله در مقطع کارشناسی ارشد در دو گرایش زیر دانشجو می‌پذیرد:

  • مخاطرات محیطی

  • ژئومورفولوژی و آمایش محیط

همچنین، این گروه در نظر دارد در سال ۱۴۰۴ مقطع کارشناسی ارشد در رشته «سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی» را راه‌اندازی نماید.

۵. جایگاه گروه در دانشکده و دانشگاه

گروه ژئومورفولوژی به عنوان یکی از گروه‌های کلیدی دانشکده، نقش محوری در آموزش، پژوهش و ارتباط با صنعت و جامعه در حوزه‌های طبیعی و انسانی ایفا می‌کند. موفقیت‌های متعدد متخصصین این گروه در سطح ملی و بین‌المللی، نشانگر جایگاه ویژه آن در دانشکده و دانشگاه است.

۶. زمینه‌های فعالیت علمی و پژوهشی

با توجه به تخصص‌های متنوع در گروه، اعضای هیأت علمی به صورت فردی و با همکاری دانشجویان و محققان داخلی و خارجی، طرح‌های پژوهشی و مقالات علمی ارزشمندی را به انجام رسانده‌اند. از مهم‌ترین زمینه‌های فعالیت پژوهشی می‌توان به تغییر و تحولات اشکال ژئومورفولوژی، پهنه‌بندی و مدیریت مخاطرات محیطی (سیل، زمین‌لغزش، فرسایش)، ژئوتوریسم و گردشگری اشاره کرد. زمینه‌های فعالیت علمی اعضای هیأت علمی در وب‌سایت شخصی ایشان قابل مشاهده است. گروه در حوزه‌های مختلف پژوهشی جغرافیای طبیعی و انسانی فعال است و در ادامه، تعدادی از مقالات علمی-پژوهشی منتشر شده توسط هر یک از اعضای گروه در چند سال اخیر معرفی می‌شود.

ردیف عضو/اعضای هیآت علمی مقالات علمی پژوهشی منتشر شده
1 سعید خضری بررسی و تحلیل مخاطرات طبیعی و مسائل انسانی و محیطی شهر سنندج به منظور ارائه راهکارهای مناسب
ارزیابی و پهنه بندی تحول کارست حوضه آبریز غار سهولان مهاباد با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی
اثر عوامل هیدروژئومورفولوژی بر تغییرات کیفیت آب رودخانه سیمینه رود در ایستگاه های مختلف مطالعاتی طی سال های ۱۳۸۲-۱۳۹۲
پهنه بندی و مدیریت مخاطرات سیلاب در رودخانه سیمینه رود با استفاده از مدل هیدرولیکی HEC-RAS 
ارزیابی آثار انتقال آب بین حوضه ای بر مورفولوژی بستر رودخانه در حوضه ی مبدأ مطالعه ی موردی: حوضه ی رودخانه ی زاب
2 هادی نیری
اهمیت و جایگاه تحلیل عاملی در مطالعه سیالب حوضه های آبریز ( مطالعه موردی حوضه های آبریز استان کردستان)
تحلیل بازنمایی مخاطرات طبیعی در کتاب‌های درسی دوره راهنمایی و دبیرستان
مدل سازی سیلاب در حوضه های آبریز با استفاده از تحلیل آماری و ویژگی-های مورفومتری (مطالعه موردی: حوضه های آبریز استان کردستان)
اولویت بندی فرسایش خطی با استفاده از شاخص های مورفومتری و ژئومورفولوژیکی مطالعه موردی: حوضه ی آبریز قشلاق-سنندج غرب ایران
ارزیابی کمی خطر فرسایش کناری رودخانه تروال (حوضه بالادست ایستگاه حسن خان)
3 ممند سالاری ارزیابی مخاطره زمین لغزش و واکاوی علل آن در جاده جدید سردشت- بانه حدفاصل سردشت- دارساوین
اولویت بندی فرسایش خطی با استفاده از شاخص های مورفومتری و ژئومورفولوژیکی مطالعه موردی: حوضه ی آبریز قشلاق-سنندج غرب ایران
پهنه بندی خطر سیلاب در شهر ایلام با استفاده از مدل تابع شواهد قطعی
ارزیابی روند گسترش نواحی سکونتگاهی و پیش بینی میزان توسعه با رویکرد ژئومورفولوژیکی و مدیریت محیط(مطالعه موردی: شهر پاوه)
ارزیابی ژئومورفوسایت ها و واکاوی نقاط قوت و ضعف آنها با به کارگیری مدل های GAM و M- GAM (مطالعه موردی: شهرستان سردشت)
4 هیمن شهابی پیش‌بینی حساسیت‌پذیری سیلاب شهری با استفاده از مدل ترکیبی فازی- دلفی در شهر سنندج
پیش بینی حساسیت فرسایش خندقی و مخاطرات آن در حوضۀ آبخیز کلوچه بیجار با استفاده از مدل های پیش بینی کنندۀ مکانی
پیش بینی مکانی زمین لغزش های سطحی با استفاده از الگوریتم درخت تصمیم متناوب (مطالعۀ موردی: مسیر ارتباطی یوزیدر- دگاگا در استان کردستان)
کاربرد مدل های شبکه عصبی مصنوعی، نسبت فراوانی و تابع شواهد قطعی در تهیه نقشه حساسیت به وقوع سیل در حوزه آبخیز هراز: الگویی برای مطالعات مخاطرات سیلاب شهری
بررسی روند تغییرات سطح پوشش برف در حوضه سفیدرود با استفاده از سنجش از دور
5 داود جمینی سناریونگاری بازاریابی گردشگری روستایی در فضاهای پیراشهری (مطالعه موردی: روستاهای پیرامون شهر سنندج)
مقاصد گردشگری مذهبی؛ شناسایی چالش‌ها و ارائه راهکارهای توسعه پایدار آن در غرب ایران (مطالعه موردی: زیارتگاه ویس القرن؛ استان کرمانشاه) 
شناسایی چالش‌ها و راهکارهای توسعه ژئوتوریسم در سکونتگاه های روستایی منتخب در استان های کردستان، کرمانشاه و همدان
شناسایی مهم‌ترین استراتژی توسعه گردشگری عشایری (مطالعه موردی: استان فارس)
شناسایی مهم‌ترین عوامل مؤثر بر جمعیت‌پذیری فضاهای پیراشهری سنندج(مطالعه موردی: نایسر)
6 ایوب محمدی پهنه‌بندی خطر وقوع زمین لغزش در مجاورت سدهای قلمروهای کوهستانی با استفاده از سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: سد چراغ ویس؛ شهرستان سقز) 
بررسی وضعیت سطح آب دریاچه‌ی ارومیه بعد از رهاسازی آب سدهای حوضه‌ی دریاچه با استفاده از سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
سناریونگاری بازاریابی گردشگری روستایی در فضاهای پیراشهری (مطالعه موردی: روستاهای پیرامون شهر سنندج)
مقاصد گردشگری مذهبی؛ شناسایی چالش‌ها و ارائه راهکارهای توسعه پایدار آن در غرب ایران (مطالعه موردی: زیارتگاه ویس القرن؛ استان کرمانشاه) 
بازاریابی گردشگری روستایی و شناسایی عوامل کلیدی موثر بر آن با رویکرد توسعه پایدار (مورد مطالعه: روستای پالنگان در شهرستان کامیاران)
7 مهدی غلام‌نیا ارزیابی شاخصهای سنجش از دوری پایش خشکسالی با استفاده از رگرسیون بردار پشتیبان و مدلهای جنگل تصادفی (مطالعه موردی: شهرستان مریوان)
تحلیل اثر خشکسالی بر پارامترهای فنولوژی شاخص های گیاهی با استفاده از سری زمانی تصاویر سنجنده  MODIS  (مورد مطالعاتی: استان همدان)
Assessment and Modeling of Green Roof System Hydrological Effectiveness in Runoff Control: A Case Study in Dublin
Developing a Semi-Supervised Strategy in Time Series Mapping of Wetland Covers: A Case Study of Zrebar Wetland, Iran
Comparison of MODIS, SEVIRI and INSAT-3D Land Surface Temperature (LST)
8
9