مدیریت تربیتبدنی
-
بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی جەستەیی (تربیتبدنی) زانکۆ
پێشەکی
وەرزش و چالاکییە جەستەیییەکان لە ژینگەی زانکۆدا، جیا لە پاراستنی تەندروستی جەستەیی و دەروونی خوێندکاران و فەرمانبەران، بسترێکی (ژینگەیەکی) حەیاتییە بۆ دۆزینەوەی بەھرەکان، بەهێزکردنی ڕۆحی هاوسۆزی و گەشەپێدانی کولتووری لەشساغی. بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی جەستەیی زانکۆ وەک سەرپەرشتیاری سەرەکی پلاندانان، ئاڕاستەکردن و چاودێریکردنی سەرجەم چالاکییە وەرزشییەکان، هەوڵ دەدات بە دابینکردنی ئامرازی ستاندارد و بەرنامەی هەمەجۆر، حەز و زیندوویی بەناو کۆمەڵگەی زانکۆدا بڵاو بکاتەوە.ئەم بەڕێوەبەرایەتییە بە پشتبەستن بە بەڵگەنامە باڵاکان و سیاسەتە گشتییەکان، چەندین ئەرکی سەرەکی لە پێناو بەرزکردنەوەی ئاستی وەرزشی گشتی (همگانی) و پاڵەوانێتی لە ئەستۆیە کە لە خوارەوەدا باسیان دەکەین.
ئامانج و ئەرکە سەرەکییەکانی بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی جەستەیی بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی جەستەیی زانکۆ بە ئامانجی گشتگیرکردن و پەرەپێدانی وەرزش لە نێوان خوێندکاران و فەرمانبەراندا، ئەرکی جۆراوجۆر لە بوارەکانی ڕاپەڕاندن، چاودێری و پلانداناندا پێ وێست دەکات. گرنگترینی ئەم ئەرکانە بریتین لە:
١. پلاندانان و بەڕێوەبردنی ڕووداوە وەرزشییەکان (ناوخۆیی و دەرەکی زانکۆ) یەکێک لە چالاکترین بەشەکانی ئەدای ئەم بەڕێوەبەرایەتییە، ڕەخساندنی کێبڕکێی تەندروست و پڕ لە زیندووییە کە ئەمانەی خوارەوە دەگرێتەوە:
-
بەڕێوەبردنی ڕووداوە ناوخۆییەکان: پلاندانانی گشتگیر بۆ بەڕێوەبردنی ئۆڵۆمپیادە وەرزشییەکان و فێستیڤاڵە وەرزشییەکانی ناو زانکۆ بە مەبەستی زیادکردنی بەشداری گشتی.
-
بەشداری لە مەیدانە نیشتمانی و ناوچەیییەکاندا: پلاندانانی ورد بۆ ئامادەکردن، پێکهێنانی تیمەکان و بەشداری لە پێشبڕکێکانی پارێزگا، ناوچەیی، وڵاتی و هەروەها ئۆڵۆمپیاد و فێستیڤاڵە وەرزشییەکانی دەرەوەی زانکۆ.
-
پێشبڕکێ خولییەکان: بەڕێوەبردنی ڕێکوپێکی پێشبڕکێ وەرزشییەکان و چاودێری بەردەوام بەسەر جێبەجێکردنی دروستیاندا.
-
٢. بەڕێوەبردنی هێزی مرۆیی و کادری تەکنیکی وەرزش سەرکەوتن لە وەرزشی زانکۆدا پێویستی بە ئاڕاستەکردنی ڕاهێنەرانی پسپۆڕ و خاوەن ئەزموون هەیە:
-
ڕاکێشانی مامۆستایان و ڕاهێنەران: هەڵبژاردنی ڕاهێنەرانی وەرزشی شایستە بۆ بەشە وەرزشییە جیاوازە چالاکەکان لە درێژەی ساڵی خوێندندا.
-
چاودێریکردنی ئەدا (کارکردن): هەڵسەنگاندن و چاودێری ورد بەسەر ئەدای ڕاهێنەرانی وەرزشی و کۆنترۆڵکردنی کارکردنی کاریگەریان.
-
٣. گەشەپێدانی ژێرخان و ئامێرە وەرزشییەکان پاراستن و گەشەپێدانی شوێن و ئامرازە وەرزشییەکان، مەرجی سەرەکی گەشەپێدانی وەرزشی زانکۆیە:
-
پاراستن و کەڵکوەرگرتن: چاودێری ورد بەسەر کاروباری پاراستن و بەکارهێنانی گونجاو لە دامەزراوەکان، مەیدانەکان و ئامرازە وەرزشییەکانی زانکۆ بە هاوکاری یەکەکانی دیکەی پەیوەندیدار.
-
دابینکردنی ئامێرەکان: پێشبینیکردنی پێداویستییەکان و چاودێریکردنی پرۆسەی دابینکردنی کەرەستە وەرزشییەکانی پێویست بۆ خوێندکاران و فەرمانبەران.
-
گەشەپێدانی بەشەکان: ڕەخساندنی ئاسانکاری و بسترە پێویستەکان بۆ گەشەپێدان و گشتگیرکردنی بەشە وەرزشییە نوێ و پڕلایەنگرەکان لەسەر ئاستی زانکۆدا.
-
٤. کاروباری پەروەردەیی، هەڵسەنگاندن و سیاستدانان ئەم بەڕێوەبەرایەتییە جیا لە ڕەهەندەکانی کاتبەسەربردن و پاڵەوانێتی، سەرنج دەخاتە سەر لایەنە پەروەردەیی و یاساییەکانی وەرزش:
-
بەڕێوەبردنی گشتی کاروباری: بەڕێوەبردنی سەرجەم کاروباری پەروەردەی جەستەیی خوێندکارانی زانکۆ بەپێی ڕێساکان.
-
جێبەجێکردنی سیاسەتە گشتییەکان: جێبەجێکردنی وردی سیاسەت و ڕێڕەوە دیاریکراوەکان سەبارەت بە چالاکییە وەرزشییەکانی زانکۆ.
-
هەڵسەنگاندنی پەروەردەیی: هەڵسەنگاندنی وردی کاری خوێندکاران سەبارەت بە "واحدی وانەی وەرزش" لە ڕێگەی دیزاین و ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکانی پێوانەی کرداری و ئامادەیی جەستەیی.
-
هاوکاری لەگەڵ ئەنجومەنی وەرزشی: پێشکەشکردنی بەرنامە پێکهاتەیی و پێویستەکان بۆ ئەنجومەنی وەرزشی زانکۆ، ڕێکخستنی وردی کۆنووسەکانی (صورتجلسات) و بەدواداچوونی جێبەجێکردنی بەرنامە پەسەندکراوەکان.
-
٥. کولتوورنیشانکردن و دروستکردنی پاڵنەر (انگیزه)
-
ئاسانکاری و هاندن: ڕەخساندنی ئاسانکارییەکانی خۆشگوزەرانی و پاڵنەری پێویست و هەروەها هاندانی بەردەوامی خوێندکاران و کارمەندانی زانکۆ بۆ بەشداری چالاکانە لە چالاکییە وەرزشی و گشتییەکاندا.
-
ئەرکە سپێردراوەکان: ڕاپەڕاندنی کاروباری دیکە و ئەرکە سپێردراوەکان لە لایەن مەقامی باڵاوە لە پێناو ئامانجە باڵاکانی زانکۆدا.
-
وتەی کۆتایی بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی جەستەیی زانکۆ هەمیشە لە هەوڵدایە تا بە گونجاوکردنی ئامرازەکان، سوودوەرگرتن لە ڕاهێنەرانی خاوەن ئەزموون و داڕشتنی بەرنامە گشتگیرە وەرزشییەکان بۆ خوێندکاران و فەرمانبەران، ژینگەیەکی داینامیکی، تەندروست و لێوانلێو لە وزەی ئەرێنی بەدی بهێنێت. ئێمە باوەڕمان وایە کە گەشەپێدانی وەرزشی زانکۆ، هەنگاوێکی گەورەیە لە پێناو دروستکردنی کۆمەڵگەیەکی تەندروستتر و بەشادمانتر.
