نشست هم‌اندیشی اعضای هیئت علمی با عنوان «کلیشه‌های ترک‌خورده بعد از نبرد رمضان» روز یکشنبه ۳۰ فروردین در سالن جلسات دانشگاه کردستان برگزار شد.

بە گزارش روابط عمومی دانشگاە کردستان؛ در این نشست، جمعی از استادان دانشگاه به بررسی و نقد برخی تصورات رایج در حوزه حکمرانی، امنیت و روابط اجتماعی پرداختند و بر ضرورت بازنگری در کلیشه‌هایی همچون تفکیک ایران از جمهوری اسلامی و نگاه‌های ساده‌انگارانه به ساختار قدرت و افکار عمومی تأکید کردند.

تفکیک ایران از جمهوری اسلامی و تجزیه‌طلبی کردستان، کلیشه است

حجت‌الاسلام عابدین رستمی، مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاە کردستان در جریان این نشست با رد برخی از کلیشەها و تصورات رایج گفت: نمی‌توان ایران را از جمهوری اسلامی جدا دانست و نسبت دادن تجزیه‌طلبی به کردستان نیز نادرست و تنها یک کلیشە است.

حجت‌الاسلام رستمی با اشاره به یکی از کلیشه‌ها اظهار کرد: این‌که نظام جمهوری اسلامی «قائم به شخص» است، کلیشەای است کە بارها مطرح شده است، در حالی که در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) و امام شهید تأکید شده که نظام جمهوری اسلامی قائم به شخص نیست و یک نظام قدرتمند و دارای چارچوب حقوقی و پایه‌های مشخص است.

وی افزود: برای بقای این نظام سه عامل مهم وجود دارد؛ اعتقادات مردم، ایدئولوژی و رهبری جامعه و تا زمانی که این عوامل وجود داشته باشد، نظام دچار فروپاشی نخواهد شد.

رستمی در ادامه به کلیشه تفکیک ایران و جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: این‌که گفته شود ما با نظام مشکل داریم نه با مردم، یک کلیشه است کە توسط دشمن ساختە شدە و با هزینه‌های سنگین هم باطل شده است، زیرا این نظام یک نظام حقوقی مبتنی بر مردم است و نمی‌توان آن را از مردم تفکیک کرد.

وی افزود: جمهوری اسلامی دارای دو رکن «جمهوریت» و «اسلامیت» است و هر کدام از این ابعاد دچار چالش شود، کل نظام دچار مشکل خواهد شد.

مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه کردستان همچنین با اشاره به برخی تحلیل‌ها درباره جایگزین نظام گفت: آلترناتیو دشمن و جایگزین آن برای جمهوری اسلامی، تجزیە بود کە نقشه‌های تجزیه ایران از سوی استراتژیست‌های غربی منتشر شده است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با رد برخی کلیشه‌ها درباره کردستان گفت: این‌که گفته می‌شود کردها تجزیه‌طلب هستند، یک کلیشه نادرست است، کردستان جان ایران است و کردستان در طول تاریخ خدمات شایسته‌ای به انقلاب اسلامی ارائە و هزاران شهید تقدیم کرده است.

رستمی ادامه داد: در روزهایی که هنوز ارتش و سپاه به شکل منسجم شکل نگرفته بودند، مردم کردستان با حضور خود از کشور دفاع و مرزداری کردند و این موضوع قابل انکار نیست.

وی همچنین با اشاره به بحث امنیت گفت: تفکیک میان امنیت ملی و امنیت اجتماعی نیز یک کلیشه است؛ این دو از هم جدا نیستند و هرگونه آسیب به یکی، دیگری را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین مسائل در حوزه امنیت، مسئله تردید است؛ دشمن با ایجاد تردید در حوزه‌هایی مانند اقتصاد و رفاه، سعی در تأثیرگذاری بر افکار عمومی دارد.

مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه کردستان در ادامه با اشاره به مسائل بین‌المللی گفت: یک نسخە برای همە کشورها جوابگو نیست و این‌که تصور شود یک نسخه برای همه کشورها قابل اجراست، یک کلیشه است و شرایط هر کشور متفاوت است.

وی با بیان اینکە صلح با سازش متفاوت است، افزود: همچنین تصور این‌که صلح بدون آمادگی برای جنگ امکان‌پذیر است، درست نیست؛ هر کشوری که توان دفاعی نداشته باشد، در معرض آسیب قرار می‌گیرد.

حجت‌الاسلام رستمی در پایان با اشاره به برخی نگاه‌های سیاسی گفت: این‌که تصور شود یک حزب یا جریان خاص می‌تواند همه مشکلات را حل کند، نیز یک کلیشه است و باید از همه ظرفیت‌ها و توانمندی‌ها در کشور استفاده شود.

کلیشه‌های حکمرانی دچار ترک شده‌اند

در ادامە خبات نسائی عضو هیأت علمی گروه مدیریت دانشگاه کردستان با اشاره به برخی تصورات رایج درباره حکمرانی گفت: شواهد اخیر نشان می‌دهد کلیشه‌هایی مانند "قائم به شخص بودن نظام" و تفکیک ایران از جمهوری اسلامی" دچار تردید شده‌اند.

خبات نسائی نیز در این نشست به بررسی برخی کلیشه‌های رایج در حوزه حکمرانی پرداخت و تأکید کرد که این کلیشه‌ها در برخی موارد دچار «ترک» شده‌اند و امکان بازنگری در آن‌ها وجود دارد.

عضو هیئت علمی دانشگاە کردستان، در ادامە سخنان خود نخستین کلیشه مورد نظر خود را «قائم به شخص بودن نظام حکمرانی» عنوان کرد و افزود: سال‌ها این تصور که سیستم حکمرانی کاملاً وابسته به افراد است، تا حدی در ذهن‌ها شکل گرفته بود؛ اما برخی رخدادها از جمله جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، نشان داد که ساختار اداری و حتی نظامی کشور، لزوماً به یک فرد وابسته نیست و با حذف مدیر ارشد، شاکله آن از هم نمی‌پاشد.

وی ادامه داد: در برخی کشورها دیده‌ایم که با حذف نفر اول یا حتی دوم و سوم، ساختار و شاکلە نظام کاملاً فرو می‌ریزد، اما در کشور ما این اتفاق نیفتاد، حتی در سال ۱۴۰۳ و با از دست دادن رئیس‌جمهور، ساختار اجرایی کشور دچار اختلال اساسی نشد و این نشان‌دهنده وجود یک بوروکراسی مستقر است.

نسائی دومین کلیشه را «تفکیک ایران از جمهوری اسلامی» عنوان کرد و گفت: برخی رسانه‌ها تلاش کرده‌اند ایران را از جمهوری اسلامی جدا نشان دهند و این مهم را در اذهان مردم تقویت کنند، در حالی که در عمل این دو تلازم هم هستند، به‌عبارت دیگر، حمله به جمهوری اسلامی در واقع حمله به ایران و زیرساخت‌های آن است.

این استاد دانشگاه افزود: حتی نهادهایی مانند پلیس که وظیفه حفظ نظم عمومی را دارند، بخشی از بدنه جامعه هستند و آسیب به آن‌ها، آسیب به جامعه محسوب می‌شود.

امنیت ملی با هویت گره خورده است

در ادامە بهمن سبحانی دکترای برنامه‌ریزی اجتماعی و مدرس دانشگاه فرهنگیان استان کردستان، در سخنانی اظهار کرد: امنیت مقولەای ذهنی و درکی از یک تولید اجتماعی و یک نیاز بنیادین است و از ویژگی‌های مهم امنیت این است که امنیت یک عنصر هژمونیک محسوب می‌شود؛ به این معنا که ابعاد مختلف زندگی انسان را در بر می‌گیرد.

وی افزود: در روزهای جنگ، وقتی ساختارهای انتظامی و پلیسی در موقعیت‌های فیزیکی دچار اختلال می‌شوند، افراد در ابتدا تصور می‌کنند ناامنی فقط در بیرون از خانه است، اما به تدریج با گسترش تهدیدها، این ناامنی به زیرساخت‌ها نیز سرایت می‌کند و در نتیجه امنیت غذایی و سایر حوزه‌های حیاتی نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

این مدرس دانشگاه ادامه داد: گاهی تصور اولیه این است که یک مداخله یا جنگ صرفاً برای جابه‌جایی یک حکومت است، اما در واقعیت اداره و بازسازی ساختارهای یک کشور زمان‌بر بوده و ممکن است سال‌ها طول بکشد.

وی در این زمینه به تجربه کشورهایی مانند افغانستان اشاره کرد و گفت: مداخلات خارجی لزوماً به بهبود وضعیت یا ایجاد ثبات پایدار منجر نشده است.

سبحانی همچنین با اشاره به نقش رسانه‌ها بیان کرد: رسانه‌ها در شکل‌دهی به افکار عمومی و ایجاد احساس همدلی و وحدت ملی نقش دارند، اما اگر یک مفهوم به‌صورت مکرر و بیش از حد تکرار شود، ممکن است به کلیشه تبدیل شده و معنای خود را از دست بدهد.

وی در ادامه با تشریح سه‌گانه امنیت عمومی، امنیت اجتماعی و امنیت ملی گفت: امنیت عمومی شامل حفظ جان، مال و شئونات زندگی افراد در برابر جرائم و آسیب‌هاست، امنیت اجتماعی به نظم و ساختارها و مقابله با تهدیدات واقعی و احتمالی اشاره دارد و امنیت ملی نیز توانایی دولت در حفظ تمامیت ارضی، جامعه و حاکمیت است.

این استاد دانشگاه افزود: امنیت ملی با مسئله هویت گره خورده است و تضعیف آن می‌تواند به تضعیف هویت جمعی منجر شود، در مقابل، امنیت اجتماعی نیازمند اصلاحات و تغییراتی در حوزه‌های مختلف از جمله برنامه‌ریزی اجتماعی است تا از شکل‌گیری گسل‌های اجتماعی جلوگیری شود.