معاونت پژوهش، فناوری و نوآوری دانشگاه کردستان، در راستای ارتقای کیفی مجلات علمی و تسهیل فرآیند اخذ نمایههای معتبر بینالمللی بهویژه نمایه اسکوپوس (Scopus)، کارگاه تخصصی «نمایهسازی نشریات علمی» را روز نهم خردادماه ۱۴۰۵ در سالن کنفرانس کتابخانه مرکزی دانشگاه برگزار نمود. این رویداد که از ساعت ۱۰ صبح آغاز شد، با استقبال مدیران مسئول، سردبیران و کادر اجرایی نشریات علمی دانشگاه همراه بود.
برگزاری کارگاه تخصصی نمایهسازی نشریات علمی در دانشگاه کردستان؛ تأکید بر الزامات اخذ نمایههای بینالمللی
در ابتدای این کارگاه، دکتر قادر میرزاقادری مدیر امور پژوهشی دانشگاه، ضمن خیرمقدم به شرکتکنندگان و اشاره به جایگاه حساس نمایهسازی در نظام ارزیابی علمی، به معرفی مدرس کارگاه جناب آقای دکتر علیرضا نوروزی، از صاحبنظران حوزه نمایهسازی نشریات، پرداخت. ایشان برگزاری این کارگاه را گامی عملی در جهت تحقق اهداف بینالمللیسازی دانشگاه عنوان نمودند.
در ادامه، دکتر بهمن بهرامنژاد، معاون پژوهش، فناوری و نوآوری دانشگاه کردستان، ضمن خیرمقدم مجدد، به تبیین لزوم نمایهسازی نشریات علمی پرداخت. ایشان با اشاره به «رقابت فزاینده بینالمللی در عرصه نشر علمی» تأکید کردند: «امروزه، داشتن نمایههای معتبری نظیر اسکوپوس و وب آو ساینس نه تنها یک مزیت رقابتی، بلکه یک الزام برای بقا و اثرگذاری مجلات علمی است.»
دکتر بهرامنژاد با استناد به سیاستهای ابلاغی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تصریح نمود: «وزارت علوم بهصراحت بر اخذ نمایههای بینالمللی برای نشریات علمی تأکید دارد و این امر به عنوان یکی از شاخصهای کلیدی ارزیابی عملکرد دانشگاهها در نظر گرفته شده است.» ایشان کسب این نمایهها را «امری حیاتی و راهبردی» خواند و تشکیل چنین کارگاههایی را مصداق عینیِ عزم جدی دانشگاه برای ورود به عرصه رقابت جهانی علم دانست.
یکی از نکات برجسته سخنان دکتر بهرامنژاد، اشاره به ماهیت مستمر و پویای فرآیند نمایهسازی بود. ایشان عنوان نمودند: «اخذ نمایه نقطه پایان نیست، بلکه آغازی بر یک مسئولیت دائمی و مستمر است. حفظ نمایه، مستلزم ارتقای بیوقفه کیفیت محتوایی، رعایت استانداردهای سختگیرانه داوری و نظم زمانی انتشار است.» وی تأکید کرد که این مسئولیت بهطور مشترک بر عهده دانشگاه به عنوان نهاد مادر و نیز مدیران، سردبیران و هیئت تحریریه نشریات است.
پس از آن بخش اصلی کارگاه توسط دکتر علیرضا نوروزی ارائه شد. ایشان با رویکردی آکادمیک و عملگرا، به تشریح کامل «چرایی، چگونگی و روشهای نوین نمایهسازی نشریات علمی» پرداختند. در این بخش، سرفصلهای زیر مورد بحث قرار گرفت:
۱. معیارهای ورود به نمایه اسکوپوس
دکتر نوروزی با اشاره به آخرین بهروزرسانیها، ضوابطی چون «منظم بودن انتشار»، «تنوع جغرافیایی هیئت تحریریه»، «استنادپذیری مقالات» و «رعایت اخلاق نشر» را از پیشنیازهای اصلی دانستند.
۲. نقش استانداردهای فنی و زبان مقاله
مدرس کارگاه بر استفاده از زبان انگلیسی برای چکیده، کلیدواژهها و ارجاعات در مقالات تأکید ویژهای کرد و افزود: «حتی مجلات فارسیزبان نیز برای اخذ نمایه بینالمللی نیازمند ارائه متادیتاهای استاندارد به زبان انگلیسی هستند.»
۳. بررسی موردی نشریات دانشگاه کردستان
در بخش پایانی کارگاه، دکتر نوروزی به صورت تحلیلی و موردی به بررسی وضعیت نمایهسازی هر یک از نشریات علمی دانشگاه کردستان پرداخت. ایشان نقاط قوت و ضعف هر مجله را در ابعاد زیر برشمرد:
• ساختار وبسایت و فرآیند ثبتنام و داوری آنلاین
• کیفیت و کمیت اعضای هیئت تحریریه بینالمللی
• درصد مقالات دارای همکاری بینالمللی
• میانگین زمان داوری تا انتشار
• الگوی استنادی و خوداستنادی
سپس برای هر نشریه، نکات اصلاحی مشخص و عملیاتی به منظور تسهیل دریافت نمایههای بینالمللی ارائه گردید. از جمله این توصیهها میتوان به «بازنگری در ترکیب هیئت تحریریه با جذب پژوهشگران خارجی»، «بهبود راهنمای نگارش بر اساس سبک ارجاعی یکسان»، «انتشار منظم شمارههای مجلات» و «افزایش درصد مقالات بینالمللی» اشاره کرد.
