دسترسی سریع

بدنه خبر

دانشگاه کردستان / پورتال اخبار / بدنه خبر
کرونا و بازگشت به خانواده
یکشنبه، 17 فروردین 1399
کرونا و بازگشت به خانواده
خانواده به مثابه اصلی ترین نهاد اجتماعی، علی رغم تغییرات ساختاری، کارکردهای اجتماعی متنوع و بی بدیلی را عهده دار است. در جامعه ایران در شرایط عادی و اضطرار، از خانواده به مثابه اصلی ترین منبع حمایت اجتماعی و کانون بی بدیل امنیت و آرامش روانی یاد می شود. ماندن در خانه و قرنطینه خانگی به مثابه اصلی ترین راهبرد در امان ماندن از ویروس کرونا و معطوف شدن سیاست کرونایی به خانواده، فرصت مغتنمی برای تامل و بازاندیشی در مناسبات نقشی و انتظارت اجتماعی از خانه و خانواده فراهم آورده است.
✍️ امید قادرزاده؛ دانشیار جامعه شناسی دانشگاه کردستان


 🔸  در نشانگان فرهنگی ما،  خانه و خانواده با  زن  تداعی می شود. نقش آفرینی زنان در خانواده امری بدیهی و عادی تلقی می شود.در ایام قرنطینه خانگی، زنان با فشار نقشی مضاعفی مواجهه هستند؛ زنان در کنار پخت و پز روزانه و چالش برنامه غذایی، نظارت بر آموزش فرزندان و پیگیری آموزش مجازی و از همه مهمتر  متولی بهداشت و سلامت اعضای خانواده نیز هستند. شست و شو و ضدعفونی مداوم  منزل و  کالاها و اجناس خریداری شده که با هراس، وسواس و مخاطرات جسمی  برای زنان همراه گشته است،  فشار و استرس نقشی مضاعفی  برای زنان به همراه داشته است.

🔸 از دیرباز، خانواده به مثابه یکی از مراجع سنتی اقتدار به شمار رفته است و برمبنای فهم عامه، انتظارات اجتماعی از زن و مرد در قالب نقش های اجتماعی زنانگی- مردانگی، همسری- شوهری، مادری- پدری صورتبندی شده است. انتظارات نقشی که با تغییرات درون زا و برون زا، همگام نبوده است.

🔸 امروزه همگام با افزایش سرمایه فرهنگی و تغییر در منابع در دسترس، و گسترش میدان تعاملاتی، و تکثر در منابع هویت بخش زنان، انتظارات اجتماعی متعارف از خانواده و نقش های اجتماعی تغییر چندانی پیدا نکرده است. 

🔸 در گفتمان مسلط، هویت یابی در چارچوب خانه و خانواده به مثابه هویت نقشی مسلط زنان تعریف شده است. برای اکثریت زنان، خانه و  خانه داری با روزمرگی قرین گشته است. درتعاریف رسمی، خانه داری به مثابه کار و شغل در نظر گرفته نمی شود. عرصه های تصمیم گیری و تصمیم سازی زنان محدود و ماهیت ویترینی و زیبایی شناختی پیدا کرده است. روابط و مناسبات قدرت در عرصه های غیر رسمی، عمومی و رسمی نابرابر است.

 🔸در جامعه ما انتظارات نقشی از  مردان، بیشتر معطوف به تامین نیازهای زیستی و فیزیولوژیک بوده است که با ناهماهنگی ساختارهای کلان، و ناکارآمدی نظام اقتصادی، عملا نقش مرد در مقام نان آور نیز  آسیب دیده است. تک ساحتی شدن نقش مرد/ پدر/شوهر در مقام نان آور و تعلیق همزمان کارکردهای تربیتی و اجتماعی آن، آمریت و منزلت  مرد/پدر/ شوهر در خانواده و اجتماع رو به زوال رفته است.

🔸 ایام کرونایی، نوید بخش بازگشت به خانواده است؛ اما خانواده ای که به لحاظ اجتماعی علایم حیاتی آن تضعیف گشته و ماهیت زیست واره پیدا کرده است قادر به محافظت  و نگهداشت  اعضا در برابر مخاطرات بیرونی نیست. اختلال روابط اجتماعی، صوری شدن روابط و سیطره عقلانیت ابزاری،فاصله اجتماعی، شکاف سنی و نسلی، طلاق عاطفی و فقر منابع در دسترس خانواده، روایت گر  قصه پر غصه خانواده های ماست و  بدلیل پایین آمدن آستانه تحمل و بالارفتن آستانه تحریک پذیری، خشونت ورزی در خانواده و تعارضات خانوادگی در بین اعضای خانواده  در دوران قرنطینه خانگی  سیر صعودی بخود گرفته است و ویروس کرونا،بسان آتش زیرخاکستر، زمینه های ساختاری تعارضات خانوادگی را فعال نموده است.

🔸 اگر به هنگام مواجهه با مخاطرات، نگاه ها به خانواده گره می خورد و به مثابه  کانون گرم تلقی می شود؛ بدون بازسازی خانواده، و باز تعریف نقش های اجتماعی، چراغ  کم سوی خانواده خاموش و به اقلیمی سرد و تاریک و ناایمن برای اعضای خانواده بدل می شود. 

🔸 دموکراسی عاطفی، عقلانیت ارتباطی و روابط ناب، افقی شدن مناسبات قدرت در خانواده، بازتعریف نقش زنانگی و مردانگی با تاکید بر تناسب حقوق و تکالیف نقشی و جنسیت زدایی از عرصه های غیر رسمی، عمومی و رسمی  به مثابه دال ها و کردارهای به حاشیه رفته در  فهم عامه  بایستی توسط کنشگران عرصه عمومی و  مراکز دانشگاهی مورد نقد و واسازی قرار گیرد.

🔸باید بپذیریم بخش قابل توجهی از مسئولیت های اجتماعی که با شانه خالی کردن دولت ها بر دوش خانواده افتاده است،بر دوش خانواده سنگینی می کند. نگاه به خانواده به مثابه متولی تحصیل، اشتغال و کاریابی و ازدواج فرزندان و حامی اعضای ناتوان، بیمار و سالخورده نیاز به واسازی و تغییرات ساختاری دارد.
 
برچسب‌ها:

کردستان علیه کرونا (کوردستان دژی کرۆنا)

 
پورتال اخبار